Πανελλήνιος Σύλλογος Χημικών Μηχανικών

Σύμφωνα με το Κέντρο Ανανεώσιμων Πηγών και Εξοικονόμησης Ενέργειας o κτιριακός τομέας είναι υπεύθυνος για το 40% περίπου της συνολικής τελικής κατανάλωσης ενέργειας σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Η κατανάλωση αυτή, είτε σε μορφή θερμικής (κυρίως πετρέλαιο) είτε σε μορφή ηλεκτρικής ενέργειας, έχει ως αποτέλεσμα, εκτός της σημαντικής οικονομικής επιβάρυνσης λόγω του υψηλού κόστους της ενέργειας, τη μεγάλη επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με ρύπους, κυρίως διοξείδιο του άνθρακα (CO₂).

Στην Ελλάδα οι ανάγκες για θέρμανση των κατοικιών ανέρχονται περίπου στο 70% της συνολικής ενεργειακής τους κατανάλωσης. Η κατανάλωση ενέργειας για τις οικιακές συσκευές, το φωτισμό και τον κλιματισμό ανέρχεται στο 18% του συνολικού ενεργειακού ισοζυγίου. Οι κατοικίες με κεντρικό σύστημα θέρμανσης, το οποίο χρησιμοποιεί ως καύσιμο αποκλειστικά το πετρέλαιο αντιστοιχούν στο 35,5% του συνόλου. Το υπόλοιπο 64% είναι αυτόνομα θερμαινόμενες κατοικίες που χρησιμοποιούν σε ποσοστό 25% πετρέλαιο, 12% ηλεκτρισμό και 18% καυσόξυλα.

Ωστόσο, με τη χρήση κατάλληλων τεχνικών και οικονομικά αποτελεσματικών τεχνολογιών είναι δυνατή η επίτευξη σημαντικής βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας των κτιρίων με αντίστοιχα περιβαλλοντικά και κοινωνικά οφέλη. Ιδιαίτερη σημασία για την ενεργειακή συμπεριφορά ενός κτιρίου έχει η χρήση τεχνικών βιοκλιματικού σχεδιασμού. Με τον όρο αυτό περιγράφεται ο σχεδιασμός, ο οποίος, λαμβάνοντας υπόψη το τοπικό κλίμα, επιδιώκει την επίτευξη των βέλτιστων συνθηκών εσωτερικής άνεσης, με την αξιοποίηση των διαθέσιμων φυσικών πηγών και την ελάχιστη κατανάλωση ενέργειας. Βασικές τεχνικές του βιοκλιματικού σχεδιασμού αποτελούν:

• η θερμική προστασία του κτιριακού κελύφους
• τα παθητικά ηλιακά συστήματα θέρμανσης και δροσισμού, και
• τα συστήματα φυσικού φωτισμού

Στα πλαίσια λοιπόν της ενεργειακής βελτιστοποίησης των κτιρίων, εκδόθηκε το 2008 ο Νόμος 3661 “ Μέτρα για τη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης των κτιρίων και άλλες διατάξεις” με τον οποίο καθορίζεται η μέθοδος υπολογισμού της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, οι ελάχιστες απαιτήσεις για την ενεργειακή απόδοσή τους, καθώς και ο τύπος και το περιεχόμενο της μελέτης ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων.

Ορισμός

Ο Κανονισμός Ενεργειακής Απόδοσης Κτηρίων (Κ.Εν.Α.Κ.) διατυπώνεται στην Κ.Υ.Α. 5825/9.4.2010 και τέθηκε σε εφαρμογή με την εγκύκλιο οικ.1603/4.10.2010. Ο Κ.Εν.Α.Κ. αποτελεί την υλοποίηση του Νόμου 3661/19.05.2008 και ουσιαστικά θεσμοθετεί τον ολοκληρωμένο ενεργειακό σχεδιασμό στον κτιριακό τομέα με σκοπό τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσής των κτιρίων, την εξοικονόμηση ενέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος. Ο Κ.Εν.Α.Κ. αποτελούσε υποχρέωση της χώρας τόσο προς τις απαιτήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης αλλά περισσότερο προς τους πολίτες της. Με τον κανονισμό αυτό προστίθεται στα χαρακτηριστικά ενός κτιρίου, εκτός από την ασφάλεια και την αισθητική, και η μέριμνα για ελαχιστοποίηση της ενεργειακής κατανάλωσης. Η αποτελεσματική διαχείριση της ενέργειας προστατεύει άμεσα και έμμεσα το περιβάλλον, εξοικονομεί ενεργειακούς πόρους και επιπλέον συμβάλλει στην οικονομία όχι μόνο των χρηστών των κτιρίων αλλά και της ίδιας της χώρας.

Βασικός σκοπός του Κ.Εν.Α.Κ. είναι να διαμορφώσει το πλαίσιο αρχών και να καθορίσει τους όρους και τις προϋποθέσεις βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων. Ακόμη, στόχος του είναι η μείωση της κατανάλωσης συμβατικής ενέργειας για θέρμανση, ψύξη, κλιματισμό, φωτισμό και παραγωγή ζεστού νερού χρήσης με την ταυτόχρονη διασφάλιση συνθηκών άνεσης στους εσωτερικούς χώρους των κτιρίων.

Οι παραπάνω στόχοι επιτυγχάνονται μέσω του ενεργειακά αποδοτικού σχεδιασμού του κελύφους, της χρήσης ενεργειακά αποδοτικών δομικών υλικών και ηλεκτρομηχανολογικών (Η/Μ) εγκαταστάσεων, ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (ΑΠΕ) και συμπαραγωγής ηλεκτρισμού και θερμότητας.

Ακόμη, πρέπει να σημειωθεί ότι για την υποστήριξη της εφαρμογής του Κ.Εν.Α.Κ. εγκρίθηκαν και τίθενται σε υποχρεωτική εφαρμογή από το Υπουργείο Περιβάλλοντος Ενέργειας και Κλιματικής Αλλαγής  (Υ.Π.Ε.Κ.Α.) με την Αριθ. οικ. 17178/ΦΕΚ Β 1387-2010 Απόφαση, οι ακόλουθες Τεχνικές Οδηγίες ΤΕΕ (ΤΟΤΕΕ):

• ΤΟΤΕΕ 20701−1/2010 «Αναλυτικές εθνικές προδιαγραφές παραμέτρων για τον υπολογισμό της ενεργειακής απόδοσης κτιρίων και την έκδοση του πιστοποιητικού ενεργειακής απόδοσης».
• ΤΟΤΕΕ 20701−2/2010 “Θερμοφυσικές ιδιότητες δομικών υλικών και έλεγχος της θερμομονωτικής επάρκειας των κτιρίων”.
• ΤΟΤΕΕ 20701−3/2010 “Κλιματικά δεδομένα ελληνικών περιοχών”.
• ΤΟΤΕΕ 20701−4/2010 “Οδηγίες και έντυπα ενεργειακών επιθεωρήσεων κτιρίων, λεβήτων και εγκαταστάσεων θέρμανσης και εγκαταστάσεων κλιματισμού”.

Απαιτήσεις

Η εφαρμογή του Κ.Εν.Α.Κ. εξασφαλίζεται με τις ακόλουθες δράσεις:

1. Εκπόνηση Μελέτης Ενεργειακής Απόδοσης (ΜΕΑ) Κτιρίων και θέσπιση ελάχιστων απαιτήσεων ενεργειακής απόδοσης κτιρίων.

Η Μελέτη Ενεργειακής Απόδοσης (ΜΕΑ) Κτιρίων αντικαθιστά τη μελέτη θερμομόνωσης και πρέπει να εκπονείται για κάθε κτίριο (άνω των 50 τ.μ.), νέο ή υφιστάμενο που ανακαινίζεται ριζικά και βασίζεται σε μια συγκεκριμένη μεθοδολογία η οποία αναφέρεται:

1. • στην απαίτηση κάλυψης ελάχιστων προδιαγραφών του κτιρίου όσον αφορά στο σχεδιασμό του, το κτιριακό κέλυφος και τις ηλεκτρομηχανολογικές εγκαταστάσεις και
   • στη σύγκρισή του με κτίριο αναφοράς. Ως κτίριο αναφοράς νοείται κτίριο με τα ίδια γεωμετρικά χαρακτηριστικά, θέση, προσανατολισμό, χρήση και χαρακτηριστικά λειτουργίας με το εξεταζόμενο κτίριο που πληροί όμως ελάχιστες προδιαγραφές και έχει καθορισμένα τεχνικά χαρακτηριστικά.

Η ΜEA συνυπογράφεται από δύο ή περισσότερους μηχανικούς διαφορετικών ειδικοτήτων. Η αμοιβή για την εκπόνηση της Mελέτης Eνεργειακής Aπόδοσης Kτιρίου προσδιορίζεται σε σχέση με την επιφάνεια του εξεταζόμενου κτιρίου και των εν ισχύ προβλεπόμενων αμοιβών για κτιριακές μελέτες. Όπως ορίζεται στον Κ.Εν.Α.Κ., για μελέτες με επιφάνεια δαπέδου κτιρίου ≤5000 τ.μ. η αμοιβή ανέρχεται στο 20 % της συνολικής αμοιβής για την αρχιτεκτονική μελέτη και τις μελέτες Η/Μ εγκαταστάσεων, ενώ για επιφάνεια >5000 τ.μ. ανέρχεται στο 18%. Δικαίωμα υπογραφής ΜΕΑ έχουν όλοι οι νομιμοποιούμενοι, μέχρι την έναρξη ισχύος του Κ.Εν.Α.Κ., να υπογράφουν τις αντίστοιχες μελέτες.

Παράδειγμα ΜEA παρέχεται μέσω του ιστοχώρου του Υπουργείου Περιβάλλοντος, Ενέργειας & Κλιματικής Αλλαγής. Επιπρόσθετα , το ΥΠΕΚΑ παρέχει λίστα ελέγχου εφαρμογής ελάχιστων απαιτήσεων.

2. Ενεργειακή Κατάταξη Κτιρίων (Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης)

Για τον υπολογισμό της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων και την εφαρμογή των επί μέρους ρυθμίσεων του Κανονισμού, τα κτίρια κατατάσσονται, κατά κατηγορία, σε:

• • κατοικίες διαφόρων τύπων, όπως μονοκατοικίες, διαμερίσματα και συγκροτήματα αυτών,
  • πολυκατοικίες,
  • γραφεία,
  • εκπαιδευτικά κτίρια,
  • νοσοκομεία,
  • ξενοδοχεία και εστιατόρια,
  • αθλητικές εγκαταστάσεις,
  • κτίρια υπηρεσιών χονδρικού και λιανικού εμπορίου,
  • κάθε άλλη κατηγορία κτιρίων που καταναλώνουν ενέργεια.

Ακόμη στον Κ.Εν.Α.Κ. αναγράφονται οι κατηγορίες ενεργειακής απόδοσης κτιρίων με βάσει τις οποίες γίνεται η ενεργειακή κατάταξη των κτιρίων. Η κατάταξη αυτή απεικονίζεται στο Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης (ΠΕΑ). Η έκδοση ΠΕΑ απαιτείται μετά την ολοκλήρωση της κατασκευής νέου κτιρίου ή τη ριζική ανακαίνιση υφισταμένου κτιρίου,  σύμφωνα με το άρθρο 6  του Ν. 3661/2008. Το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα αποτελέσματα της αξιολόγησης του ενεργειακού επιθεωρητή και συστάσεις για τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης του κτιρίου, ώστε οι καταναλωτές να είναι σε θέση να συγκρίνουν και να αξιολογήσουν την πραγματική τους κατανάλωση και τις τυχόν δυνατότητες βελτίωσης της ενεργειακής απόδοσης. Η έκδοση του πιστοποιητικού είναι υποχρεωτική.

Το Πιστοποιητικό Ενεργειακής Απόδοσης ισχύει για δέκα χρόνια και αφορά σε όλα τα κτίρια, συνολικής επιφάνειας άνω των 50 τ.μ., νέα ή υφιστάμενα που υπόκεινται σε ριζική ανακαίνιση, τα υφιστάμενα κτίρια επιφάνειας άνω των 50 τ.μ. ή τμήματα αυτών όταν πωλούνται ή εκμισθώνονται, καθώς και σε όλα τα κτίρια του δημόσιου & ευρύτερου δημόσιου τομέα.

3.   Ενεργειακές Επιθεωρήσεις κτιρίων, λεβήτων και εγκαταστάσεων θέρμανσης και κλιματισμού

Η ενεργειακή επιθεώρηση αποτελεί ένα σημαντικό εργαλείο διάγνωσης της ενεργειακής κατάστασης των υφιστάμενων κτιρίων και των δυνατοτήτων βελτίωσής της, αλλά και της εφαρμογής της νομοθεσίας για την ενεργειακή απόδοση των νέων κτιρίων. Ο ιδιώτης Ενεργειακός Επιθεωρητής, που θα ενταχθεί σε Μητρώο Ενεργειακών Επιθεωρητών του ΥΠΕΚΑ, επιθεωρεί το κτίριο και το κατατάσσει σε ενεργειακή κατηγορία, βάσει του λόγου της κατανάλωσης του κτιρίου προς την κατανάλωση του κτιρίου αναφοράς. Τα προσόντα των των Ενεργειακών Επιθεωρητών έγινε με το Προεδρικό Διάταγμα υπ’ αριθμόν 100/6.10.2010. Στο ίδιο Προεδρικό Διάταγμα καθορίζονται και οι ελάχιστες αμοιβές των Ενεργειακών Επιθεωρητών με βάση την επιφάνεια του κτιρίου που επιθεωρείται.

Ο έλεγχος για την ορθή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου θα γίνεται από την Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Ενέργειας, που συγκροτείται στην Ειδική Γραμματεία Επιθεώρησης & Ενέργειας του ΥΠΕΚΑ και στελεχώνεται με υπαλλήλους του δημόσιου και ευρύτερου δημόσιου τομέα.

Εφαρμογή

Τα οφέλη από τον Κ.Εν.Α.Κ. είναι οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά. Τα οικονομικά οφέλη αφορούν κυρίως στον περιορισμό των λειτουργικών εξόδων και εξόδων συντήρησης των κτιρίων, αλλά και στην αναθέρμανση της οικοδομικής δραστηριότητας. Τα κοινωνικά οφέλη αφορούν στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής, ενώ τα περιβαλλοντικά οφέλη αφορούν στον περιορισμό των εκπομπών ρύπων, κυρίως διοξειδίου του άνθρακα, με σημαντική συμβολή στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής και στην εξοικονόμηση ενέργειας.

Η εφαρμογή του Κ.Εν.Α.Κ. έχει ήδη ξεκινήσει. Από 9 Ιανουαρίου 2011 είναι απαραίτητη η έκδοση Πιστοποιητικού Ενεργειακής Απόδοσης στην περίπτωση πώλησης ενιαίου κτιρίου, πώλησης τμήματος κτιρίου (πχ διαμέρισμα), ενοικίαση ενιαίου κτιρίου άνω των 50 τμ. Από 9 Ιουλίου 2011 θα είναι απαραίτητο το ΠΕΑ και για την ενοικίαση τμήματος κτιρίου (π.χ. διαμέρισμα) άνω των 50 τμ. Τέλος ΠΕΑ είναι υποχρεωτική για την ένταξη στο πρόγραμμα του ΥΠΕΚΑ “Εξοικονόμηση Κατ’ Οίκον”.

Πηγές:

http://www.ypeka.gr/

http://portal.tee.gr/portal/page/portal/SCIENTIFIC_WORK/GR_ENERGEIAS/kenak

http://www.cres.gr/