Πανελλήνιος Σύλλογος Χημικών Μηχανικών

Η αναζήτηση εναλλακτικών υγρών υδρογονανθράκων έχει γίνει πλέον επιτακτική ώστε να αντιμετωπιστεί η διπλή περιβαλλοντική απειλή της εξάντλησης των ορυκτών κοιτασμάτων και των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από την καύση τους. Η αναφορά δεν έχει στόχο τόσο τα βιοκαύσιμα από ανακύκλωση απορριμάτων ή μη βρώσιμης βιομάζας (κυτταρίνης) αλλά περισσότερο αυτά που προέρχονται

από την καλλιέργεια 'ενεργειακών φυτών' που ανταγωνίζεται την παραγωγή τροφής για τον άνθρωπο. Διαφαίνεται ότι με την υπάρχουσα τεχνολογία τα βιοκαύσιμα είναι μη-ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, επιζήμια για το περιβάλλον, για παράδειγμα το 2008 επιτροπή του Βρετανικού κοινοβουλίου εξέδωσε αναφορά: Environmental Audit Committee, Monday 21 January 2008 Committee calls for moratorium on biofuels (δείτε επίσης και το Υ.Γ.):

Although it recognises that some biofuels are sustainable and can be used to reduce greenhouse gas emissions from transport, the Environmental Audit Committee (EAC) concludes today that the Government and EU should not have pursued targets to increase the use of biofuels in the absence of robust sustainability standards and mechanisms to prevent damaging land use change. In its report, Are biofuels sustainable?, the Committee says that without these measures some biofuels could lead to environmental damage in the UK and the destruction of environmentally crucial rainforests. It urges the Government to ensure that biofuels policy balances greenhouse gas cuts with wider environmental impacts so that biofuels contribute to sustainable emission reductions. The report also concludes that biofuels are generally an expensive and ineffective way to cut greenhouse gas emissions when compared to other policies. Emissions from road transport can be cut cost-effectively, and with lower environmental risk, by implementing a range of other policies. The EAC wants a moratorium on biofuel targets. It argues that instead the Government should concentrate on the use of sustainable biofuels such as waste vegetable oil and the development of more efficient biofuel technologies that could have a role to play in the future once they have been shown to be sustainable. The Committee also concludes that: biofuels are unlikely to improve fuel security as they largely rely on fossil fuels for their production; current agricultural support for biofuels is largely unsustainable; there could be significant opportunities for cost-effectively cutting greenhouse gas emissions by planting forests and restoring habitats; and a large biofuel industry based on current technology is likely to increase food prices and could damage food security in developing countries.

Αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι συμφωνούν, δείτε το "Are biofuels sustainable? The EU perspective" http://www.biotechnologyforbiofuels.com/content/1/1/9 για τον αντίλογο με το παραπάνω ή ότι το θέμα κλείνει έτσι απλά. Το ζήτημα είναι να μην θεωρούμε κάτι δεδομένο αλλά να διερευνούμε τα πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα με επιστημονικά κριτήρια. Σε θέματα περιβάλλοντος καλό είναι να μην γινόμαστε ζηλωτές ιδεών, λόγω zeitgeist και πολιτικών σκοπιμοτήτων. Τα βιοκαύσιμα έχουν μπει στη θεματολογία πολιτικών τηλεοπτικών μαγκαζίνο. Υπάρχουν όμως σοβαρά προβλήματα στην υιοθέτηση τους, όπως φαίνεται από τα παρακάτω επιχειρήματα:

1) Επιστημονική πλάνη: (αρνητικό ενεργειακό ισοζύγιο): Tad Patzek "more fossil energy is used to produce ethanol from corn than the ethanol’s calorific value. Analysis of the carbon cycle shows that all leftovers from ethanol production must be returned back to the fields to limit the irreversible mining of soil humus. Thus, production of ethanol from whole plants is unsustainable. In 2004, ethanol production from corn will generate 11 million tonnes of incremental CO2, over and above the amount of CO2 generated by burning gasoline with 115% of the calorific value of this ethanol".  Σχετικό αφιέρωμα έχει δημοσιευτεί στο Science (Scaling Up Alternative Energy http://www.sciencemag.org/special/energy/) και υπάρχουν εκτενή σχόλια στην παραπάνω ιστοσελίδα.

2) Πολιτική πλάνη: Ronald Clift 'Biodiesel is a complete scam" http://www.timesonline.co.uk/tol/news/uk/article1909827.ece Επίσης ενδιαφέρον είναι το position paper (pdf) του Cliff όπου συνοψίζει:

Bio-fuels are seen as attractive because they are “renewable”:  carbon emitted to the atmosphere when they are burned is offset by carbon removed from the atmosphere by growing energy crops.  Unlike other forms of renewable energy, their use is controllable and they can be stored.  Looking behind these superficial features, there are problems to be addressed if bio-fuels become a major component of the energy economy.  In brief, these are:

• Competition for land use:  if bio-fuels become major crops, they will be in competition for land with food.  Projections of land required for bio-fuel production in Europe show that the current EU position, that over-producing food because we are cultivating too much land too intensively so that some must be “set aside”, will be rapidly reversed by development of energy crops.
• While the carbon in bio-fuels may be renewable, other aspects of the fuel cycle can generate climate-forcing emissions (and other impacts).  For climate change, the principle sources of these impacts are fuels used to transport biofuels and other inputs to fuel processing, and also emissions of other gases, primarily methane and nitrous oxide, from the cultivation of bio-fuels.

3) Περιβαλλοντική και ανθρωπιστική καταστροφή, με τα λόγια του Άγγλου δημοσιογράφου στον Guardian George Monbiot "even “sustainable” biofuels merely occupy the space that other crops now fill, displacing them into new habitats. It promises that one day there will be a “second generation” of biofuels, made from straw or grass or wood. But there are still major technical obstacles" http://www.monbiot.com/archives/2004/11/23/feeding-cars-not-people/ http://www.monbiot.com/archives/2007/03/27/a-lethal-solution/

Υπάρχει όμως σκεπτικισμός και στην Ελληνική πολιτική: Μ. Παπαγιαννάκης "Χρειάζεται προσεκτική ανάλυση για την ανάπτυξη των βιοκαυσίμων ώστε να μην προσανατολιστούμε προς λύσεις που επίσης συμβάλλουν στο φαινόμενο θερμοκηπίου και κυρίως με αλλαγές στον τρόπο παραγωγής, γιατί αν είναι να παράγουμε βιοκαύσιμα με εντατική γεωργία όπως την ξέρουμε σήμερα και χρησιμοποιώντας τρόπους μεταφοράς και μεταποίησης όπως οι σημερινοί οδηγούμαστε σε αδιέξοδα. Ωστόσο είναι δυνατό και πρέπει να επιδιωχθεί η ανάπτυξη τους στην Ελλάδα, πράγμα που θα έδινε υπό όρους και βιώσιμες λύσεις για τον αναπροσανατολισμό της ελληνικής γεωργίας…." Μήπως ήρθε η ώρα και στην Ελλάδα οι σχετικοί επιστημονικοί φορείς και επιμελητήρια να οργανώσουν μια ανοιχτή ημερίδα μαζί με τους πολιτικούς και κοινωνικούς εταίρους όπου θα συζητηθεί σφαιρικά η θέση των βιοκαυσίμων στην Ελληνική ενεργειακή πραγματικότητα;

Υ.Γ. Από μια πρόσφατη δημοσίευση (http://www.sciencemag.org/cgi/content/abstract/319/5867/1235) στο Science ("Land Clearing and the Biofuel Carbon Debt, Joseph Fargione et al." Science, 29 February 2008: Vol. 319. no. 5867, pp. 1235 - 1238) διαβάζουμε:

Increasing energy use, climate change, and carbon dioxide (CO2) emissions from fossil fuels make switching to low-carbon fuels a high priority. Biofuels are a potential low-carbon energy source, but whether biofuels offer carbon savings depends on how they are produced. Converting rainforests, peatlands, savannas, or grasslands to produce food crop–based biofuels in Brazil, Southeast Asia, and the United States creates a "biofuel carbon debt" by releasing 17 to 420 times more CO2 than the annual greenhouse gas (GHG) reductions that these biofuels would provide by displacing fossil fuels. In contrast, biofuels made from waste biomass or from biomass grown on degraded and abandoned agricultural lands planted with perennials incur little or no carbon debt and can offer immediate and sustained GHG advantages.