Χαρτογράφηση των επιπτώσεων των φυσικών κινδύνων και τεχνολογικά ατυχήματα στην Ευρώπη

Δευτέρα, 28 Φεβρουάριος 2011 09:26 |

Ο αριθμός και οι επιπτώσεις των φυσικών και τεχνολογικών καταστροφών έχει αυξηθεί στην Ευρώπη κατά την περίοδο 1998-2009, σύμφωνα με μια νέα έκθεση από στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Περιβάλλοντος – European Environmental Agency (ΕΟΠ). Η έκθεση αξιολογεί τη συχνότητα των καταστροφών και τις επιπτώσεις τους στον άνθρωπο, την οικονομία και τα οικοσυστήματα. Στην έκθεση γίνεται κλήση για καλύτερη ολοκληρωμένη διαχείριση του κινδύνου των καταστροφών σε όλη την Ευρώπη.

Η νέα έκθεση του οργανισμού «Χαρτογράφηση των επιπτώσεων των φυσικών κινδύνων και τεχνολογικά ατυχήματα στην Ευρώπη» (Mapping the impacts of natural hazards and technological accidents in Europe) ταξινομεί τρεις διαφορετικούς τύπους κίνδυνοι: υδρομετεωρολογικούς ή συνδεόμενους με το κλίμα, (καταιγίδες, ακραίες θερμοκρασίες, δασικές πυρκαγιές, ξηρασία, πλημμύρες), γεωφυσικούς (χιονοστιβάδες, κατολισθήσεις, σεισμοί, ηφαίστεια) και τεχνολογικούς (διαρροές πετρελαίου, βιομηχανικά ατυχήματα, τοξικές διαρροές από εξορυκτικές δραστηριότητες).

Πίνακας 1: Ταξινόμηση των κινδύνων και οι κυριότερες επιπτώσεις τους

Η αύξηση των απωλειών από τα παραπάνω αίτια, μπορεί να εξηγηθεί σε μεγάλο βαθμό από τα υψηλότερα επίπεδα της ανθρώπινης δραστηριότητας και τη συσσώρευσης οικονομικών στοιχείων σε περιοχές επιρρεπείς σε κινδύνους. Αν και το μερίδιο των ζημιών που μπορούν να αποδοθούν στις κλιματικές αλλαγές είναι προς το παρόν δύσκολο να προσδιοριστεί με ακρίβεια, είναι πιθανό να αυξηθεί στο μέλλον, δεδομένου ότι η συχνότητα και η ένταση των ακραίων καιρικών φαινομένων προβλέπεται να αυξηθούν.

Πίνακας 2: Σύνοψη των κυριότερων γεγονότων στην Ευρώπη 1998-2009

Τα κυριότερα ευρήματα της έκθεσης είναι:

Κατά την περίοδο που καλύπτει η έκθεση, οι καταστροφές προκάλεσαν σχεδόν 100 000 θανάτους και επηρέασαν περισσότερο από 11 εκατομμύρια ανθρώπους, ενώ και οδήγησαν σε οικονομικές απώλειες περίπου 150 δισεκατομμύριων Ευρώ.
Ακραίες Θερμοκρασιακές μεταβολές προκάλεσαν το μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπινων θυμάτων. Συνολικά, περισσότεροι από 70 000 θάνατοι αναφέρθηκαν στην Ευρώπη το ζεστό καλοκαίρι του 2003.
Πλημμύρες και καταιγίδες ήταν οι πιο δαπανηροί κινδύνων. Οι συνολικές απώλειες που καταγράφονται στην περίοδο μελέτης,εκτιμώνται σε 52 δισεκατομμύρια Ευρώ για τις πλημμύρες και 44 δισεκατομμύρια Ευρώ για τις καταιγίδες.
Ο αριθμός και ο αντίκτυπος των γεωφυσικών κινδύνων φαίνεται να είναι σχετικά σταθερός κατά τη διάρκεια της περιόδου μελέτης. Οι σεισμοί προκάλεσαν τις μεγαλύτερες βλάβες με σχεδόν 19000 καταγεγραμμένους θανάτους και των σύνολο των απωλειών ανήλθε σε 29 δισεκατομμύρια Ευρώ.
Τα τεχνολογικά ατυχήματα προκάλεσαν τις πιο σοβαρές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα. Οι διαρροές πετρελαίου από τα δεξαμενόπλοια Erika (1999) και Prestige (2002), προκάλεσαν από τις χειρότερες οικολογικές καταστροφές στα ευρωπαϊκά ύδατα και οι διαφυγές τοξικών αποβλήτων από τις εξορυκτικές δραστηριότητες στο Aznacollar, Ισπανία (1999) και Baia Mare, Ρουμανία (2000), έπληξαν σοβαρά το περιβάλλον όχι μόνο με τα άμεσα επακόλουθα, αλλά και μακροπρόθεσμα.

Εικόνα 1: Καταστροφές που προκλήθηκαν από φυσικά αίτια στη Ευρώπη 1980-2009

Παρόλο που ορισμένες πολιτικές της ΕΕ έχουν ήδη εγκριθεί ή έχει ξεκινήσει η εφαρμογή τους, απαιτείται περισσότερη προσπάθεια να εφαρμοστεί μια προσέγγιση ολοκληρωμένης διαχείρισης του κινδύνου (Integrated Risk Management - IRM), η οποία περιλαμβάνει την πρόληψη, την ετοιμότητα, την απόκριση και την αποκατάσταση για όλους τους κινδύνους σε ολόκληρη την Ευρώπη. Ορισμένα μέτρα είναι καταλληλότερα για να υλοποιούνται σε οικιακό ή αστικό επίπεδο, όπως η βελτίωση της φυσικής αποστράγγισης για την αποφυγή πλημμυρών ή κατάλληλη λήψη μέτρων για την περίθαλψη ηλικιωμένων ατόμων και προστασίας των κατοικιών που μπορεί να πληγούν από τις συνέπειες του καύσωνα.

Εικόνα 2: Ολοκληρωμένος κύκλος διαχείρισης καταστροφών

Η επιτυχής μείωση του κινδύνου από τις καταστροφές και η διαχείριση του, βασίζονται σε αδιάσειστα και στερεά αποδεικτικά στοιχεία. Παρά τις πρόσφατες βελτιώσεις στις πληροφορίες και βάσεις δεδομένων για πολλούς τύπους κινδύνων, η καθιέρωση πιο περιεκτικών συστημάτων πληροφοριών, θα βελτιώσει σημαντικά την ανάλυση και εκτίμηση των επιπτώσεων.