Ιδιαίτερα ανησυχητική η κατάσταση με τα αιωρούμενα σωματίδια στην Ευρύτερη Περιοχή της Θεσσαλονίκης

Αυξημένο το πρόβλημα στα Δυτικά Προάστια και στο κέντρο

Αυξημένο πρόβλημα ατμοσφαιρικής ρύπανσης, με υψηλά επίπεδα συγκέντρωσης μικροσωματιδίων στο κέντρο της πόλης και στις περιοχές με έντονη παρακείμενη βιομηχανική δραστηριότητα, αντιμετωπίζει η Θεσσαλονίκη, όπως επιβεβαίωσαν οι μετρήσεις που πραγματοποίησε με 20 καινοτόμες διατάξεις εξαιρετικά χαμηλού κόστους η αρμόδια ομάδα εργασίας του ΤΕΕ/ΤΚΜ. Τα αποτελέσματα της ομάδας εργασίας, που αναπτύχθηκε σε δύο φάσεις, παρουσιάστηκαν, σε εκδήλωση του ΤΕΕ/ΤΚΜ και του Τμήματος Χημικών Μηχανικών του ΑΠΘ την Πέμπτη 26 Νοεμβρίου 2009.

Την ομάδα αποτελούσαν οι: Μ.Ασσαέλ (χημικός μηχανικός, καθηγητής ΑΠΘ), Δ.Μελάς (φυσικός, αναπλ. καθηγητής ΑΠΘ), Κ.Καρατζάς (μηχανολόγος μηχανικός, επίκ.καθηγητής ΑΠΘ), Χ.Αχιλλάς (Δρ. μηχανολόγος μηχανικός) και Κ.Κακοσίμος (Δ. ημικός μηχανικός). Κατά την πρώτη φάση, η Ομάδα κατασκεύασε και βαθμονόμησε προσεκτικά τις διατάξεις παθητικής συλλογής, αφού πρώτα επέλεξε την αποδοτικότερη από τις διαθέσιμες σε διεθνές επίπεδο. Τα αποτελέσματα των μετρήσεων της πιλοτικής εφαρμογής έδειξαν ότι αυτά βρίσκονται σε συμφωνία με μετρήσεις της Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας. Κατά τη δεύτερη φάση του έργου, η ομάδα εγκατέστησε –κατόπιν μελέτης χωροθέτησης- δίκτυο με διατάξεις παθητικών συλλεκτών σωματιδίων στα εξής 20 σημεία της Ευρύτερης Περιοχής της Θεσσαλονίκης: πλατείες Δημοκρατίας, Συντριβανίου, Διοικητηρίου και Ελευθερίας, συμβολές των οδών Εγνατίας-Βενιζέλου, Εγνατίας-Αγίας Σοφίας, Ερμού-Αριστοτέλους, Σαλαμίνος-Πολυτεχνείου, Αγίας Σοφίας-Διοικητηρίου, Νίκης-Αγίας Σοφίας, δημαρχείο Ευκαρπίας, Καραολή και Μ.Αλεξάνδρου, Ελευθέριο Κορδελιό, Μενεμένη, Νεάπολη, Διαβατά, Σίνδος, Μαρτίου, Θέρμη και Καλαμαριά.

Τα αποτελέσματα από τον πρώτο χρόνο λειτουργίας του δικτύου επαλήθευσαν τις υποψίες και έδειξαν ότι οι δήμοι των Δυτικών προαστίων παρουσιάζουν εξαιρετικά ανεβασμένα επίπεδα συγκεντρώσεων σε PM10, εως και δύο φορές πάνω από τα όρια της ΕΕ (μέση ετήσια συγκέντρωση 40μg m-3, ισχύς από το 2005), κυρίως λόγω της παρακείμενης βιομηχανικής δραστηριότητας. Πάνω από τα όρια κυμαίνονται οι συγκεντρώσεις στο κέντρο της Θεσσαλονίκης και ελάχιστα κάτω από το όριο στα Ανατολικά προάστια.

Αντικείμενο της Ομάδας αποτέλεσε και η διηπειρωτική μεταφορά σωματιδίων με τελικό αποδέκτη την Ευρύτερη Περιοχή της Θεσσαλονίκης. Η πολύ σημαντική διασυνοριακή συνιστώσα για τα PM2,5 (αναπνεύσιμα σωματίδια) φτάνει κατά μέσο όρο το 60%, ενώ και για τα πρωτογενή μεγαλύτερα σωματίδια, η συνεισφορά της διασυνοριακής ρύπανσης είναι σημαντική (περίπου 45% για την Ελλάδα).

Η λήψη μέτρων επείγει, καθώς –μεταξύ άλλων- μελέτες στις ΗΠΑ έδειξαν ότι αύξηση μόλις κατά 10 μg m-3 της συγκέντρωσης PM μπορεί να οδηγήσει σε αύξηση θνησιμότητας κατά 6%-7%. Αντίστοιχες ελληνικές μελέτες συσχετίζουν την εμφάνιση αναπνευστικών ασθενειών, της παθολογικής φλεγμωνόδους αντίδρασης του πνεύμονα και της ρινίτιδας, με τις υψηλές συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων.

Σε ό,τι αφορά τα επίπεδα συγκέντρωσης PM10, αυτά είναι αυξημένα κατά το χειμερινό εξάμηνο (+35%), ξεπερνώντας κατά πολύ το όριο των ημερήσιων υπερβάσεων σε σταθμούς μέτρησης όπως: Αγίας Σοφίας, Σίνδου και Κορδελιού. Οι μεγαλύτερες συγκεντρώσεις παρατηρούνται τον Νοέμβριο, ενώ οι εργάσιμες ημέρες –όπως είναι αναμενόμενο- παρουσιάζουν υψηλότερες τιμές (αφού τα εργοστάσια λειτουργούν και το κυκλοφοριακό είναι αυξημένο). Χειρότερη ημέρα είναι η Παρασκευή (με μέση συγκέντρωση 55,6 μg/m3 το 2001-2006, έναντι επιτρεπόμενου ορίου 40μg σε επίπεδο ΕΕ). Στο σύνολο της περιόδου 2001-2006, ο ελάχιστος αριθμός υπερβάσεων παρατηρήθηκε στο Πανόραμα (μόνο 14 ημέρες ολόκληρο το 2004) και ο μέγιστος στην Αγίας Σοφίας (179 το 2002). Συμπερασματικά, η παρούσα κατάσταση σε σχέση με τα εισπνεύσιμα αιωρούμενα σωματίδια (PM10) κρίνεται ιδιαίτερα ανησυχητική, καθώς τα τελευταία χρόνια υπάρχει διαρκής παραβίαση των ορίων, ειδικά στους σταθμούς Αγίας Σοφίας και Κορδελιού, όπου είναι απραίτητο να ληφθούν άμεσα μέτρα.

Οι εισηγήσεις:

• Μετρήσεις αιωρουμένων σωματιδίων σε είκοσι επιλεγμένα σημεία στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης
  Μ. Ασσαέλ, Κ. Κακοσίμος, Ομάδα Εργασίας, ΤΕΕ/ΤΚΜ και Τμήμα Χημικών Μηχανικών ΑΠΘ.
• Συμβολή στα επίπεδα σωματιδιακής ρύπανσης της Θεσσαλονίκης από απομακρυσμένες πηγές
  Δ. Μελάς, Ομάδα Εργασίας ΤΕΕ/ΤΚΜ και Τμήμα Φυσικής ΑΠΘ
• Χημική σύσταση αιωρούμενων σωματιδίων της Θεσσαλονίκης
  Κ. Σαμαρά, Τμήμα Χημείας ΑΠΘ
• Αέρια ρύπανση και ανάλυση επιπτώσεων στη δημόσια υγεία για την Ευρύτερη Περιοχή Θεσσαλονίκης με έμφαση στα αιωρούμενα σωματίδια
  Χ. Βλαχοκώστας, Τμήμα Μηχανολόγων Μηχανικών ΑΠΘ.
• Μετρήσεις αιωρούμενων σωματιδίων από το Δήμο Θεσσαλονίκης
  Μ. Πετρακάκης, Δήμος Θεσσαλονίκης
• Μετρήσεις αιωρουμένων σωματιδίων από την Περιφέρεια Κ. Μακεδονίας και λήψη έκτακτων μέτρων σε περίπτωση επεισοδίων ατμοσφαιρικής ρύπανσης
  Α. Βαβατσανίδης, ΔΙΠΕΧΩ Περιφέρειας Κ. Μακεδονίας.